Tăng huyết áp (THA) là một rối loạn mạn tính trong đó áp lực máu trong động mạch tăng cao, làm tim phải hoạt động nhiều hơn và gây tổn thương cơ quan đích. Việc phân độ THA giúp định hướng điều trị, đánh giá nguy cơ tim mạch, và theo dõi tiến triển bệnh.
BẢNG PHÂN ĐỘ TĂNG HUYẾT ÁP (AHA/ACC)
| Phân loại | Huyết áp tâm thu (SBP) | Huyết áp tâm trương (DBP) |
|---|
| Bình thường | < 120 mmHg | và < 80 mmHg |
| Tăng huyết áp nhẹ / Elevated | 120–129 mmHg | và < 80 mmHg |
| Tăng huyết áp giai đoạn 1 (Stage 1) | 130–139 mmHg | hoặc 80–89 mmHg |
| Tăng huyết áp giai đoạn 2 (Stage 2) | ≥ 140 mmHg | hoặc ≥ 90 mmHg |
| Tăng huyết áp nặng Hypertensive Crisis | ≥ 180 mmHg | và/hoặc ≥ 120 mmHg |
👉 Nguyên tắc quan trọng:
Nếu SBP và DBP thuộc hai mức khác nhau → lấy mức cao hơn để phân loại.
Ý NGHĨA LÂM SÀNG CỦA TỪNG MỨC
⭐ Bình thường (<120/80 mmHg)
Nguy cơ tim mạch thấp nhất
Cần duy trì lối sống lành mạnh
Khám định kỳ mỗi 1–2 năm
⭐ Tiền tăng huyết áp (Elevated) (120–129 / <80)
Đây không phải tăng huyết áp, nhưng là tiền tăng huyết áp
Có nguy cơ tiến triển thành THA thật sự
Ưu tiên thay đổi lối sống: giảm muối, giảm cân, vận động
⭐ Tăng huyết áp giai đoạn 1 (130–139 hoặc 80–89)
Ngược với trước đây, AHA/ACC giảm ngưỡng THA xuống 130/80 để phát hiện sớm
Điều trị tùy theo nguy cơ tim mạch:
Nguy cơ ≥10% (đái tháo đường, bệnh thận mạn, tiền sử tim mạch…): dùng thuốc + thay đổi lối sống
Nguy cơ thấp: theo dõi + thay đổi lối sống trong 3–6 tháng trước khi xem xét thuốc
⭐ Tăng huyết áp giai đoạn 2 (≥140 hoặc ≥90)
Khuyến cáo bắt đầu thuốc ngay, thường phối hợp 2 thuốc
Theo dõi sát 1 tháng sau điều chỉnh thuốc
⭐ Tăng huyết áp nặng (>180 và/hoặc >120)
Cấp cứu
Có thể kèm: đau đầu dữ dội, khó thở, đau ngực, lú lẫn
Cần đưa đến bệnh viện ngay lập tức, đánh giá tổn thương cơ quan đích
NGUYÊN TẮC ĐO HUYẾT ÁP ĐỂ PHÂN ĐỘ CHÍNH XÁC
Để tránh chẩn đoán sai:
- Nghỉ 5 phút, ngồi đúng tư thế
- Không uống cà phê, hút thuốc 30 phút trước đo
- Tay đặt ngang mức tim
- Cuff phù hợp kích thước cánh tay
- Đo ít nhất 2 lần mỗi lần khám, và ≥2 buổi khác nhau
Trong trường hợp nghi ngờ, nên đo Huyết áp tại nhà (HBPM) hoặc Holter huyết áp 24h (ABPM) để xác định.
NHỮNG LƯU Ý MỚI TRONG HƯỚNG DẪN AHA
Ngưỡng chẩn đoán THA duy trì ở 130/80 mmHg
Nhấn mạnh vai trò đo huyết áp ngoài phòng khám
Bắt đầu điều trị sớm hơn ở nhóm nguy cơ cao
Tích hợp chăm sóc toàn diện: giảm muối, giảm cân, vận động, quản lý stress, ngủ đủ
📌 TÓM TẮT DỄ NHỚ
- <120/80: bình thường
- 120–129 / <80: tiền THA
- 130–139 hoặc 80–89: THA giai đoạn 1
- ≥140 hoặc ≥90: THA giai đoạn 2
- ≥180 hoặc ≥120: cấp cứu
Các bạn xem cách đo huyết áp đúng tại video này nhé!
Bác sĩ Nguyễn Trí Quang